Wpływ pornografii na rozwijający się mózg

Mózg młodego człowieka – szczególnie w okresie adolescencji – charakteryzuje się wysoką neuroplastycznością. Oznacza to, że jest niezwykle podatny na wpływy środowiskowe, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Ekspozycja na treści pornograficzne w tym okresie może prowadzić do:

1. Zaburzeń w układzie nagrody

Badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego (MRI) wykazały, że intensywne korzystanie z pornografii prowadzi do redukcji objętości istoty szarej w prążkowiu (ang. striatum) – strukturze mózgu odpowiedzialnej za motywację, nagradzanie i emocje (Kühn & Gallinat, 2014). Zmiany te mogą skutkować osłabioną zdolnością do odczuwania przyjemności z codziennych doświadczeń, co jest typowe w uzależnieniach.

2. Ograniczenie aktywności kory przedczołowej

Kora przedczołowa odpowiada za podejmowanie decyzji, samokontrolę i przewidywanie konsekwencji. Nadmierna konsumpcja pornografii może upośledzać jej funkcjonowanie – co prowadzi do impulsywności, trudności w kontroli zachowań seksualnych, a także problemów z koncentracją i planowaniem.

3. Zjawisko „hipersensytyzacji” i desensytyzacji

Częste korzystanie z pornografii może powodować tzw. hipersensytyzację układu dopaminergicznego – zwiększoną reakcję mózgu na bodźce seksualne, jednocześnie zmniejszając reakcję na inne, codzienne źródła przyjemności (Love et al., 2015). W efekcie młody człowiek może stawać się coraz bardziej „uzależniony” od intensywnych i nierealistycznych bodźców pornograficznych.

Konsekwencje rozwojowe i psychiczne

Zaburzenia w układzie nagrody oraz osłabienie funkcji wykonawczych mózgu wpływają na:

• trudności w nauce i przetwarzaniu informacji,
• zwiększoną impulsywność i agresję,
• problemy w relacjach rówieśniczych,
• rozwój zaburzeń lękowych i depresyjnych,
• ryzyko eskalacji do bardziej ekstremalnych treści (tzw. efekt tolerancji),
• trudności w budowaniu realnych, intymnych relacji w dorosłości.

Podsumowanie

Najnowsze badania neuroobrazowe i behawioralne nie pozostawiają wątpliwości – nadmierna ekspozycja na pornografię w wieku rozwojowym może prowadzić do trwałych zmian w funkcjonowaniu mózgu. To nie tylko kwestia moralna czy kulturowa – to zagrożenie neuropsychologiczne, które może rzutować na całe dorosłe życie młodego człowieka.

Potrzebne są szeroko zakrojone działania profilaktyczne, edukacja seksualna z uwzględnieniem zagrożeń związanych z pornografią oraz wsparcie terapeutyczne dla młodzieży i ich rodzin.

Źródła:

1. Kühn, S., & Gallinat, J. (2014). Brain structure and functional connectivity associated with pornography consumption: The brain on porn. JAMA Psychiatry, 71(7), 827–834. https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/1874574
2. Love, T. et al. (2015). Neuroscience of Internet Pornography Addiction: A Review and Update. Behavioral Sciences, 5(3), 388–433. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4600144/
3. Gola, M., & Potenza, M. (2018). Parental control and adolescent pornography use: Neurobiological implications.Current Addiction Reports, 5(3), 271–280.
4. Park, B. Y. et al. (2016). Is Internet pornography causing sexual dysfunctions? A review with clinical reports.Behavioral Sciences, 6(3), 17.
5. Kim, Y. J. et al. (2020). Altered Prefrontal Connectivity in Adolescents with Problematic Pornography Use: An fNIRS Study. Frontiers in Human Neuroscience, 14, 591750. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnhum.2020.591750/full